Merkezi Olmayan Borsaların Çeşitleri Nedir?

Nedir 15/10/2021 22:00 Mete Balcı Mete Balcı  Twitter
Merkezi Olmayan Borsaların Çeşitleri Nedir?

DeFi’ın (Merkezi Olmayan Finans) en önemli ürünlerinden biri olan DEX’ler (Merkezi Olmayan Borsalar) (Uniswap, Pangolin gibi), adından da anlaşılacağı gibi, geleneksel merkezi kripto para borsalarından (OKEx, FTX, Bybit gibi) farklı bir şekilde çalışır.

Merkezi olmayan borsalar, yatırımcıların aracılar olmadan serbest bir şekilde kripto para ticareti yapmalarını sağlar.

Yatırımcılar, farklı blok zincirlerinde yer alan merkezi olmayan borsalarda swap, staking, farming gibi işlevselliklerden faydalanır.

Ancak, birbirinden farklı özelliklere sahip merkezi olmayan borsalarda işlem yapmak isteyen yatırımcıların, bu farkları benimsemesi ve yatırımlarını buna göre yapması önemlidir.

Geçtiğimiz iki yıl içerisinde, DeFi’daki yatırımcı sayısının ve TVL’nin (Total Value Locked – Kilitlenen Toplam Değer) artması, DeFi’ın büyük bir patlama göstermesine neden oldu.

DeFi’ın zaman içerisinde göstermiş olduğu bu büyük patlama, kripto para dünyasında da diğer yatırımcıların ilgisini çekti.

Defi Muhabbit - Merkezi Olmayan Borsaların Çeşitleri Nedir?

Yatırımcı sayısının artması da merkezi olmayan borsaların işlem hacminin, merkezi borsaların işlem hacmine ulaşmasını ve hatta geçmesini sağladı.

Ayrıca, son zamanlarda kripto paraların yasaklanması ve engellenmesi konularında bazı ülkelerin yapmış olduğu çalışmalar da, merkezi olmayan borsalardaki yatırımcı sayısının artmasında önemli oldu.

Merkezi olmayan borsaların bu denli yükselişi de, farklı şekillerde çalışan yeni türlere yer açtı. Günümüzdeki kripto para dünyasında şu anda 3 farklı merkezi olmayan borsa türü var.

Otomatik Piyasa Yapıcı (AMM – Automated Market Maker) Protokolüne Dayalı Merkezi Olmayan Borsalar

Kripto para dünyasında yer alan popüler merkezi olmayan borsaların büyük çoğunluğu otomatik piyasa yapıcı protokolüne dayanıyor.

Otomatik piyasa yapıcı ile beraber kripto para birimlerin fiyatlandırılmasında basit bir matematiksel formül kullanılır.

Otomatik piyasa yapıcı protokollerinde likidite havuzları yer alır, bu protokollerde yer alan havuzlarda yatırımcılar işlem yaparak havuzun bir tarafına likidite eklediğinde ya da çıkardığında likidite dengesi sağlanır.

Otomatik piyasa yapıcı protokolünde herhangi bir emir defteri yoktur ve bu sebeple de farklı emir türlerini desteklemez. Ancak, genellikle yatırımcıların varlıklarını likidite havuzlarına eklemelerini ve bu havuzlarda gerçekleştirilen işlemlerden elde edilen işlem ücretlerinden pay almasına izin verir.

Ethereum blok zincirinde geliştirilen bir merkezi olmayan borsa olan Uniswap, otomatik piyasa yapıcı protokolüne dayanan en popüler merkezi olmayan borsalardan biridir.

Uniswap platformu, yatırımcılarına likidite havuzları aracılığıyla ERC-20 tokenlarını swap etmelerine olanak tanır.

photo 2021 03 23 12.54.48 - Merkezi Olmayan Borsaların Çeşitleri Nedir?

Uniswap, Ethereum blok zincirinde geliştirilen en popüler otomatik piyasa yapıcı protokolüne dayanan bir merkezi olmayan borsa olarak öne çıksa da, yine aynı şekilde Ethereum blok zincirinde geliştirilen bir diğer merkezi olmayan borsa olan SushiSwap da, popüler otomatik piyasa yapıcılar arasında yer alıyor.

Ayrıca, otomatik piyasa yapıcı protokolüne dayanan merkezi borsalar sadece Ethereum blok zincirinde yer almıyor.

Binance Smart Chain’de PancakeSwap, Solana’da Raydium, Polygon’da QuickSwap ve Avalanche’ta da Pangolin diğer popüler otomatik piyasa yapıcı protokolüne dayanan merkezi olmayan borsalardır.

Emir Defterine Dayalı (Orderbook-Based) Merkezi Olmayan Borsalar

Merkezi olmayan borsaların, DeFi dünyasında yer aldığı ilk zamanlarda birçoğu emir defterine sahipti ve merkezi olan kripto para borsalarına benzer bir şekilde çalışırdı.

Emir defterine dayalı merkezi olmayan borsalar, yatırımcıların piyasada yer alan mevcut likiditesine göre doldurulabilecek veya doldurulamayacak bir varlık için en iyi alış ya da satış emrini verebilmesini sağlar.

Bu merkezi olmayan borsalar genelde, limit, take profit (kâr al) ve stop loss (zararı durdur) gibi farklı emir türleri de dahil olmak üzere otomatik piyasa yapıcı protokolüne dayanan merkezi olmayan borsalarda yer almayan emir defterini ve türlerini mümkün kılar.

Merkezi olmayan borsalarda emir defterinin yer alması ilk başlarda yatırımcılara zorluklar çıkarmıştı.

Zaman zaman yatırımcılara sınırlı likidite sağlaması ve tipik olarak yatırımcıların, emirlerinin otomatik olarak tamamlanmasını sağlamak için tokenlerını akıllı sözleşme kontrolünün altında olduğu bir cüzdana yatırmasını gerektirmesi gibi bazı gereklilikleri içerirdi.

Bu tür gerekliliklerin olması da çoğu yatırımcı tarafından bu merkezi olmayan borsaların kısmen merkezi hale gelmesi olarak yorumlanmıştı.

Zaman içinde gelişen blok zinciri teknolojisiyle beraber birçok merkezi olmayan borsa da bu teknolojilere ayak uydurdu. Günümüzde, emir defteri modeline dayanan merkezi olmayan borsalar, merkeziyetsiz bir şekilde çalışmaktadır.

Geleneksel merkezi kripto para borsalarındaki emir defteri deneyimini, merkezi olmayan borsalarda da yaşamak isteyen yatırımcılar için farklı blok zincirlerinde seçenekler mevcuttur.

Ethereum’da dYdX, Solana’da Serum ve Avalanche’ta da Dexalot emir defterine sahip merkezi olmayan borsalar olarak öne çıkıyor.

Hibrit ve Alternatif Merkezi Olmayan Borsalar

Merkezi olmayan borsaların çoğunluğu, otomatik piyasa yapıcı protokolüne veya emir defterine dayalı platformlar olarak adlandırılsa da, DeFi dünyasında sürekli artış gösteren farklı platform sayısı, bu iki türden farklı bir yöntem sunuyor.

Örnek olarak, Serum ve Polkadex gibi platformlar hem otomatik piyasa yapıcı hem de emir defterine dayalı platformlar olarak öne çıkar.

Ancak, yakın tarihte lanse edilmesi beklenen IDEX V3 platformu ise otomatik piyasa yapıcı ve emir defteri protokollerinin en iyi özelliklerini “Hibrit Likidite” olarak adlandırdığı yeni bir yöntemle bir araya getiriyor.

Ayrıca, Onomy Protocol gibi merkezi olmayan borsalar, yatırımcıların varlıklarını (her blok zinciri için farklı bir cüzdan kullanmak yerine) birden çok blok zincirinde sorunsuz bir şekilde swap etmelerini sağlayarak, merkezi olmayan borsaların dünyasını bir adım daha ileriye taşıyor.

Siz hangi türdeki merkezi olmayan borsalarda işlem yapıyorsunuz?

Daha fazla Nedir kategorisindeki içeriklerimiz için: Nedir?

Daha fazla DeFi Haberleri için: DeFi Haberleri

Telegram kanalımıza katılın.

Son Haberler
Tümünü Gör Tümünü Gör
Japonya’nın İkinci Büyük Bankası SMBC, Stablecoin Projesi İçin Ava Labs ve Fireblocks ile İş Birliği Yapıyor
Japonya’nın en büyük ikinci bankası Sumitomo Mitsui Financial Group (SMBC), Ava Labs ve Fireblocks ile iş birliği yaparak kendi stablecoin’ini çıkarmayı planlıyor. Nikkei haberine göre 2025’in ikinci yarısında ise testlere başlanacak. Ve başarılı olunursa 2026’da stablecoin piyasaya sürülecek. Ava Labs, blockchain altyapısını oluştururken Fireblocks token yönetim sistemini geliştirecek. Yerel IT firması TIS de projede yer […]
10 saat önce Avalanche
Bilet Sektöründeki Sorunlar, Blokzinciri ile Çözülüyor!
Bilet sektörü, hem hayranları hem de organizatörleri zor durumda bırakan ciddi sorunlarla mücadele ediyor. Botların saniyeler içinde bilet kapması, karaborsacıların fahiş fiyatlarla satış yapması gibi problemler, düzenleme eksikliği nedeniyle giderek büyüyor. Bu durum, gerçek hayranların sevdikleri etkinliklere ulaşamamasına neden olurken, organizatörler, sektör paydaşları ve devletler için milyarlarca dolarlık gelir kaybı anlamına geliyor! Tixbase, bu sorunlara […]
1 gün önce Blockchain
GUNZ (GUN) Token Binance Launchpool’da: Öne Çıkanlar ve Katılım Detayları
Gunzilla Games tarafından geliştirilen GUNZ, Avalanche altyapısına dayalı bir Layer-1 blokzincir projesidir. AAA kalitesindeki “Off The Grid” oyunu ile entegre çalışan GUNZ, oyun içi varlıkların dijitalleştirilerek NFT’lere dönüşmesini hedefliyor. Bu da hem oyunculara hem de geliştiricilere Web3 tabanlı bir oyun ekonomisi sunuyor. Binance Launchpool Katılım Takvimi Desteklenen Token Havuzları ve Ödül Dağılımı Katılımcılar BNB, FDUSD […]
4 gün önce Blockchain
Ripple-SEC Davasında Son Perde: Karşı Temyiz Geri Çekildi, 75 Milyon Dolar Ripple’a Geri Dönüyor
Ripple, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) karşı açtığı karşı temyiz davasından resmi olarak vazgeçti. Şirketin Baş Hukuk Sorumlusu Stuart Alderoty’nin duyurusuna göre bu karar SEC’nin geçtiğimiz hafta tüm iddialarından koşulsuz olarak geri çekilmesinin ardından geldi. Böylece yıllardır süren dava resmen sona erdi. 125 Milyon Dolarlık Cezanın Dağılımı ve XRP Fiyatına Etkisi Yargıç Analisa […]
1 hafta önce Altcoin
GameStop, Hazine Rezervine Bitcoin Ekledi!
GameStop, 2024 yılı son çeyrek finansal sonuçlarıyla birlikte önemli bir stratejik karara imza attı. Şirket, yatırım politikasını güncelleyerek Bitcoin’i resmi olarak hazine rezerv varlıkları arasına dahil etti. Yönetim kurulunun oybirliğiyle onayladığı bu adım, GameStop’un bilançosuna dijital varlıkları entegre etmesinin önünü açtı. Bu gelişmeyle birlikte GME hisseleri mesai sonrası işlemlerde %5,9 oranında değer kazandı. Yeni Finansal […]
1 hafta önce Bitcoin
SEC, Immutable Soruşturmasını Resmen Kapatttı!
ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), Web3 oyun protokolü Immutable’a yönelik yürüttüğü soruşturmayı herhangi bir hukuki işlem başlatmadan sonlandırdı. Immutable tarafından yapılan açıklamada, SEC’nin artık şirkete karşı hiçbir yasal adım atmayacağı ve tüm sürecin resmen sona erdiği duyuruldu. SEC’nin IMX Soruşturması Neden Başlatılmıştı? Geçtiğimiz yıl Ekim ayında SEC, Immutable’a yönelik bir Wells Notice (yaptırımlar […]
1 hafta önce Blockchain